ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )

447

جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )

ملأ اعلى مىگذشتم عالم بالا از خوف و خشيت خدا همچون پلاس كهنه اى مىنمود « . به فرشتگان مقرّب و پيامبران مرسل بنگر كه از شدّت خشيت چه حالى دارند ، و اين همه از قوّت معرفت ايشان به عظمت و جلال خداوند است ، و حال آنكه بالاتر از آنچه ايشان دريافته‌اند مراتب نامتناهى هست . پس اختلافى كه مردم در مراتب خوف و تعظيم و حبّ و انس دارند به حسب اختلاف آنان در معرفت خداوند است ، و براى احدى ممكن نيست كه به نهايت اين معرفت برسد ، و اختلاف مردم به قدر معرفتى است كه امكان دستيابى به آن هست ، و رسيدن همهء مردم به اين مقدار نيز نادر است ، و كسى كه در همهء اين مقامات صادق باشد جدّا كمياب و بلكه ناياب است . و از نشانه هاى اين صدق : پوشيده داشتن همهء مصائب و طاعات و ناخشنودى از اطَّلاع مردم بر آنهاست . روايت است كه : « خداى تعالى به موسى عليه السّلام وحى فرمود : چون من بنده اى را دوست دارم او را به بلاهائى مبتلا مىكنم كه كوهها توانائى تحمّل آنها را نداشته باشند تا ببينم صدقش چگونه است ، پس اگر او را صابر يافتم او را دوست خود مىگيرم ، و اگر بىتاب و بىصبر ديدم كه از من به خلق زبان شكوه مىگشايد او را خوار و بيمقدار مىسازم و هيچ باك ندارم » . امام صادق عليه السّلام فرمود : « چون بخواهى بدانى كه در دعوى خود صادقى يا كاذب ، در راستى نيّت و ادعاى خود بنگر ، و آنها را با ترازوى خدائى بسنج كه گوئى در قيامت هستى ، خداى عز و جل مىفرمايد : « وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ » 7 : 8 ( اعراف ، 7 ) « و سنجش در آن روز به حق و درست است » . پس اگر حقيقت نيّت و مقصود تو با كنه دعوى تو هماهنگ و برابر بود صدق تو مسلَّم است . و پائينترين مرتبهء صدق اين است كه زبان و دل مخالف يكديگر نباشند . مثل شخص صادقى كه وصفش را گفتيم مانند كسى است كه در حال جان دادن است ، اگر جان ندهد چه مىتواند بكند ( 1 ) « .

--> ( 1 ) اين حديث در « مصباح الشريعة » : باب 75 ، آمده است . .